Jij zult het ook om je heen zien: mensen die ‘gewoon maar’ leven. Die werken op de automatische piloot, zonder bewust stil te staan bij wat ze doen, waarom ze dat doen en met wie ze dat doen.

Daar is niets mis mee zolang dat leven en werk leuk zijn. Maar gaat het schuren? Dan helpt het niet om maar wat te blijven doen.

Nu heb ik een gewetensvraag voor je: schuurt het bij jou weleens? Loop je weleens tegen een of meer van de volgende zaken aan:

  • Je hebt meerdere dagen achter elkaar last van vermoeidheid
  • Je bent regelmatig niet te genieten zodat je partner op eieren moet lopen
  • Je ligt af en toe wakker omdat je niet weet hoe je al je taken gedaan krijgt
  • Je hebt steeds vaker geen zin om ’s ochtends je bed uit te komen
  • Je ervaart lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, nekpijn of maagklachten
  • Je kunt niet wachten tot de vakantie (maar de eerste paar dagen ben je ziek)
  • Je hebt nauwelijks tijd om te sporten of ontspannen

Allemaal punten die wijzen op stress. Er is een dikke kans dat je er een of meer van hebt ervaren. Want je bent niet de enige: stress is een van de belangrijkste oorzaken van verzuim. Een op de acht werknemers heeft zelfs burn-outklachten.

Wat is stress?

Stress is de reactie van jouw lichaam op spanning en druk. En dat zijn weer tekenen dat er onbalans is tussen jouw belasting en belastbaarheid.

Doe je daar verder niets mee, dan stressen je lichaam en geest door. Totdat je wel luisteren móét – omdat je lijf ermee stopt, je hoofd niet meer meekan of je omgeving er paal en perk aan stelt.

In dit artikel visualiseer ik voor je hoe die balans werkt. Maar ook hoe je jezelf tegen onbalans beschermt.

Het model dat ik hieronder deel, heb ik zelf ontwikkeld. Ik zou het leuk vinden als je helemaal tot het einde doorleest en me laat weten wat je ervan vindt. Met jouw hulp kan ik het nog verder verbeteren.

Tip

Om echt profijt van dit artikel te hebben, raad ik je aan te onderzoeken hoe het met jouw balans zit. Doe daarvoor de test: 35 vragen over je belasting en belastbaarheid.

Over belasting en belastbaarheid

Alles draait om de balans tussen wat er van je wordt gevraagd – de eisen – en wat jij op dat moment aankunt – je mogelijkheden.

Wat je wel of niet aankunt is heel persoonlijk. Waar jij je hand niet voor omdraait, bezorgt mij misschien slapeloze nachten. En wat jou stress oplevert, doet een ander weer fluitend.

Hoe dat werkt zie je in dit schema:

In de afbeelding zie je bovenin de eisen en onderin de mogelijkheden. Zoals je ziet ben je in de – veilige – groene zones zolang er ongeveer evenveel druk als tegendruk is, en ongeveer evenveel spanning als ontspanning.

Worden er van buitenaf of door jezelf meer eisen gesteld dan je aan mogelijkheden in huis hebt? Dan kom je in het rood: er ontstaat respectievelijk overdruk of overspanning.

Je komt ook in het rood als er juist te weinig eisen aan je worden gesteld. Vraagt je omgeving te weinig van je? Dan ervaar je onderdruk. Vraag je te weinig van jezelf? Dan krijg je te maken met onderspanning.

Heb je de zelftest met 35 vragen gemaakt? Pak dan nu je antwoorden erbij. Waar zit jij in het schema?

Ik denk dat je dat zelf heel goed weet in te schatten.

Twee flowfases

Weet je inmiddels in welke zone jij zit?

Zolang je in het groen zit, is er niets aan de hand.

  • Moeten = mogen:
    • je moet wat je mag
    • je mag wat je moet
  • Doen = kunnen:
    • je doet wat je kunt
    • je kunt wat je doet

In deze twee flowfases van zelfredzaamheid en participatievermogen haal je het maximale uit jezelf én je omgeving zonder dat dit enige moeite kost.

Sterker nog, het geeft je vleugels. Want je doet wie je bent. En je wordt hierin erkend en gewaardeerd.

Twee alarmfases

Zit je niet in het groen? Neem jezelf dan eens even goed onder de loep.

  • Moet je meer dan je mag?
  • Of doe je meer dan je kunt?

Dan loop je risico op een burn-out.

  • Mag je meer dan je moet?
  • Of kun je meer dan je doet?

Dan staat er een bore-out te wachten.

Hoe voorkom je dat oranje rood wordt?

Als je in de oranje gevarenzone richting een burn-out zit, dan is het zaak om daar op twee fronten aan te werken: verlicht de druk en versterk je mogelijkheden – zowel op je werk als privé.

Dreigt er juist een bore-out? Kom uit je luie stoel en pak jezelf bij de lurven.

Je weg van oranje naar groen begint met het stellen van de juiste vragen. Die staan hieronder. Beantwoord de vragen door ze naast je aantekeningen uit de zelftest te leggen:

  • Wat moet ik wel en wat moet ik niet?
  • Wat mag ik wel en wat mag ik niet?
  • Wat doe ik wel en wat doe ik niet?
  • Wat kan ik wel en wat kan ik niet?

Neem de tijd om de vragen serieus te beantwoorden. Zo krijg je toegang tot je wensen, behoeften en dromen. Ook breng je aan het licht waar je het liever niet over hebt: je angsten, pijn en zwakheden.

Tip: accepteer dat je dit niet leuk of gemakkelijk vindt. Je zit niet voor niets in het oranje: daar is frictie tussen wel en niet. En die frictie geeft stress.

De juiste mindset: wat wil jij?

Heb je jouw antwoorden op wat je moet, mag, doet en kunt? En weet je wat je niet moet, mag, doet en kunt? Dan kun je jouw stress al bijna tackelen.

Hoe?

Zet jezelf centraal en geef jezelf permissie om te willen.

  • Wat wil ik moeten?
  • Wat wil ik mogen?
  • Wat wil ik doen?
  • Wat wil ik kunnen?

Het gaat erom dat je uit je hoofd gaat; dat je gaat voelen wat je echt wilt. Probeer dat gevoel niet te censureren. En negeer de stemmetjes over wat anderen van je zullen denken.

Voel je wat dit willen met je doet?

Het legt de regie bij jou. Je kiest zelf. Je bepaalt zelf.

Met willen geef je uiting aan je drijfveren. Waar ga je voor? Wat is je passie? En wat geeft je energie en plezier? Je ontdekt ook wat je werkelijk belangrijk vindt in je leven. Wie wil je zijn en wat wil je doen?

Weet je wat je wilt? Dan komt nu het moment om er vorm en inhoud aan te geven.

Niet kiezen is ook een keuze

Als je weet wat je wilt, geeft dat oerkracht. Dan kun je de wereld aan, krijgt niemand jou van je plek en durf je overal je mondje te roeren. Dan zorg je ervoor dat je serieus genomen wordt en neem je ook jezelf serieus.

Wil jij geen burn-out, geen bore-out en geen keuzestress?

Kies dan voor wat je wilt en maak daar werk van.

Doe je dat niet? Accepteer dan dat anderen voor je kiezen. Maar – en nu ben ik even heel streng – knies dan niet over het leven dat je lijdt, terwijl je het ook had kunnen leiden.

Balans in je belasting en belastbaarheid

Wil je je stress de wereld uit hebben? Zorg dan dat wat jij wilt overeenkomt met wat je moet, mag, doet en kunt.

Daarvoor moet je wel degelijk aan de bak. En natuurlijk is het geen geplaveid pad. Je ervaart ongemak en onbehagen.

Daarbij weet je nog niet wat je krijgt. Hoe je er komt. En of het je lukt.

Maar bedenk: ongemak en onbehagen voel je nu ook. Daarin blijven hangen is een keuze – jouw keuze.

Je brengt jezelf en je omgeving in balans door de eisen die er aan je worden gesteld in harmonie te brengen met je mogelijkheden.

Zo maximaliseer je jouw groene flowfases en minimaliseer je jouw rode alarmfases.

En je oranje stresszones worden stretchzones.

  • Wat je wel of niet moet verandert in “Ik stel grenzen en beperk me”
  • Wat je wel of niet mag verandert in “Ik heb ruimte en vrijheid”
  • Wat je wel of niet doet verandert in “Ik groei en ontwikkel me”
  • Wat je wel of niet kunt verandert in “Ik rust en herstel”

Dat voelt toch veel beter?

Van stress naar stretch

En hoe kom je daar dan? Overleg bijvoorbeeld op je werk hoe je taken beter behapbaar worden. Zorg dat je bevoegdheden aansluiten bij je verantwoordelijkheden. En leer delegeren.

Volg tegelijkertijd een training om je assertiviteit en vaardigheden te verbeteren. Of laat je begeleiden door een coach. Neem in ieder geval voldoende tijd voor ontspanning en beweging.

Ga ook naar dit artikel; dan ontdek je gewoontes die je stress verlichten.

En die bore-out dan?

Bij een (dreigende) bore-out heb  je meer uitdaging nodig in je werk en privéleven.

Zorg dat je er op je werk extra taken bij krijgt. Doe weer eens een studie of opleiding. Onderneem leuke dingen met je gezin en spreek wat vaker af met je vrienden. Of pak die hobby weer eens op – al dan niet in clubverband.

Wil je me helpen?

Heb je iets aan dit artikel gehad? Ik zou het leuk vinden als je me dat laat weten. Met jouw opmerkingen kan ik het model nog verder verbeteren. Zet gewoon je opmerkingen in de comments. Ik reageer altijd persoonlijk.

Dank je wel!

2 Reacties

  1. Carla Ketelaar

    Lieve Margriet,

    Zo heerlijk om te lezen dat ik het allemaal NIET meer heb wat jij beschrijft.
    Dank voor je inzichten, hulp en steun.

    Antwoord
    • Margriet Taams

      Lieve Carla, wat fijn om te lezen dat je die overspanning en overdruk NIET meer hebt. En dat je die jezelf dus ook NIET meer aandoet. Super hoe jij je ‘Meer Succes, Minder Stress’ eigen hebt gemaakt. Geniet ervan. Veel liefs van Margriet

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Send this to a friend