Hoe jaloezie op het werk je verder helpt

jaloezie op werk

Het kan niet anders of je hebt ermee te maken: jaloezie op het werk.

Hoge bomen vangen nu eenmaal veel wind en ook collega’s onderling kunnen er wat van, dat zie ik als consultant in vrijwel alle organisaties.

Helaas staat jaloezie maar al te vaak in de weg van groei. Toch kun je er ook een positieve draai aan geven. Hoe? Dat leg ik je zo uit.

Waarschuwing: lees enkel verder als je eerlijk naar jezelf durft te kijken. Want dit artikel gaat niet alleen over je jaloerse collega die jou aldoor ondermijnt. Over je team dat nauwelijks nog samenwerkt. Of over zakelijke relaties die achter je rug hun kift op je uitleven.

Nee, dit artikel gaat ook over jou en over trekjes waar je minder trots op bent.

Durf je het aan? Dan krijg je nuttige inzichten over jaloezie:

  • De functie van jaloezie
  • Hoe jaloezie jouw groei in de weg staat (en die van de organisatie)
  • Een simpele jaloezietest om jaloezie te meten

En ook:

  • Reken in 3 stappen voorgoed af met je jaloezie

Bekentenis: vroeger was ik stikjaloers

Wist je dat jaloezie op het werk veel weg heeft van jaloezie op het schoolplein?

Zelf was ik op de lagere school vaak jaloers op de populaire meisjes. Die hadden massa’s vriendinnetjes en verkering met de leukste jongens van de klas.

Om ook zo populair te worden, imiteerde ik de leuke meisjes. Ik deed mijn best om erbij te horen.

Dat werkte niet.

Vervolgens… ging ik vervelend doen.

Ik vertelde negatieve verhalen over die meisjes en probeerde hun vriendjes en vriendinnetjes af te pikken. Ik zweeg over hun nieuwe kleding, plakte lelijke plaatjes in hun poesiealbums en stopte met bokkiespringen en knikkeren als zij wilden meedoen.

Niet constructief en open. Wel stiekem en achterbaks.

Pff.

Wat confronterend om te erkennen dat ik me zo misselijk gedroeg en niet eerlijk naar de ander keek. Maar ja, toen wist ik nog niet wat ik nu weet: dat ik onzeker was en daarom die anderen naar beneden haalde.

Hoe zit dat?

Waar jaloezie op het werk begint

Jaloezie op het werk ontstaat wanneer je jezelf vergelijkt met een collega die het beter doet, leuker is of meer status heeft. Het kan in grote of kleine dingen zitten. Misschien krijgt hij altijd de leukste opdrachten. Of hij verdient meer, krijgt meer complimentjes of bezit vaardigheden die jij niet hebt.

Zolang dat jou motiveert ook te groeien, is het oké. Maar het kan ook een naar gevoel geven. Zo iemand presteert iets wat jou niet lukt. En hoe dichterbij hij staat, hoe onaangenamer dat voor je is. Want hoezo lukt het hem wel en jou niet?

De vraag is: waarom ben je zo met die ander bezig? Welk voordeel haal je daaruit?

Eenvoudig dit: dan hoef je niet naar jezelf te kijken. En je hoeft dus ook niet die onzekerheid over jezelf en je eigen prestaties te voelen. Daar ga je je maar klein van voelen en dat is onprettig.

En dan gebeurt het.

Zo klein als jij je diep van binnen voelt, zo klein wil je die ander maken.

Het gras bij de buren

Jaloezie wijst erop dat je niet tevreden bent over jezelf en over wat je kan, doet of bent. Waarom zou je je anders zo druk maken om die ander? Iets in wat hij waarmaakt, steekt je.

Jij wilt dat ook – net zo succesvol, net zo bijzonder, net zo geroemd.

Jouw eigen onprettige gevoel daarover neem je die ander kwalijk – hij maakt dat jij je zo voelt. En dus vind je dat ie geluk heeft of wordt gematst, dat hij politiek bedrijft of een vuil spelletje speelt. En dat kun je nog ‘bewijzen’ ook, want toen en toen…

En zo ontaardt jaloezie in afgunst en contraproductief gedrag.

De negatieve gevoelens zijn soms zo sterk dat het een strijd wordt van ‘hij of ik’. Boosheid en frustratie geven kracht – er komen vileine opmerkingen, de ander wordt genegeerd of zijn prestaties worden gebagatelliseerd. Samenwerken? Ik dacht het niet.

Van dit gedrag wordt niemand blij. En het is funest voor samenwerking en groei. Ga maar na: ieder gaat voor zijn eigen plekje, zonder aan het gezamenlijk belang te denken.

Doe eens een stapje terug: hoe erg is het eigenlijk dat die ander ergens beter in is dan jij?

Je ontdekt daar straks meer over.

Eerst heb ik een jaloezietest voor je van onderzoekers Menon en Thompson (bron). Die helpt je om jaloezie bij jezelf te herkennen. Invullen kost je maar een paar minuutjes en levert je veel op. Ben je er klaar voor?

Jaloezietest: Trap jij in de valkuil die jaloezie heet?

Neem een collega met een soortgelijke functie in gedachten met wie jij jezelf regelmatig vergelijkt. Denk aan een recente prestatie van deze persoon en beschrijf die prestatie. Beantwoord vervolgens de vragen.

  1. Heb je deze persoon gefeliciteerd met zijn/haar prestatie?
  • Ja (0)
  • Nee (1)
  1. Hoe voelde jij je toen je het nieuws over zijn/haar succes hoorde?
  • Blij (0)
  • Neutraal (1)
  • Een beetje ontstemd (2)
  1. Was je bezorgd dat leidinggevenden jouw prestaties lager zouden beoordelen door de prestaties van deze persoon?
  • Ja (1)
  • Nee (0)
  1. Wanneer heb je deze persoon voor het laatst in het openbaar credits gegeven of gecomplimenteerd?
  • De laatste keer dat hij/zij een succesje had (0)
  • Weet ik niet meer (1)
  • Nooit (2)
  1. Betrap je jezelf er weleens op dat maar blijft malen over hoeveel status deze persoon heeft?
  • Ja (1)
  • Nee (0)
  1. Stel je eens voor dat deze persoon in het openbaar afgaat of professioneel gezien gezichtsverlies lijdt. Maakt dit jou treurig, onverschillig of blij?
  • Treurig (0)
  • Onverschillig (1)
  • Blij (2)
  1. Ik ben altijd bereid het toe te geven als ik me heb vergist.
  • Niet waar (0)
  • Waar (1)
  1. Ik heb nog nooit een grondige hekel aan iemand gehad.
  • Niet waar (0)
  • Waar (1)
  1. Ik voel me soms gekrenkt als ik mijn zin niet krijg.
  • Waar (0)
  • Niet waar (1)

Wat jouw score onthult

Tel je punten op van de eerste zes vragen in de jaloezietest. Wat is je score?

7 tot 9

Gefeliciteerd! Je hebt het zelfinzicht om je jaloezie toe te geven.

4 tot 6

Je bent gematigd jaloers.

2 tot 3

Je bent licht jaloers.

0 tot 1

Je hebt een staat bereikt van mudita (vreugde om andermans geluk).
Of… je bent in ontkenning. Als je wilt weten of het bij jou om mudita of ontkenning gaat, tel dan nu de scores van vragen 7, 8 en 9 op. De vragen zijn afgeleid van de Sociale-wenselijkheidschaal van Crowne-Marlowe, die je neiging meet om een zelfbeeld te creëren dat voldoet aan sociale verwachtingen.

Heb je 2 of 3 gescoord? Vraag je af of je antwoorden op vragen 1 t/m 6 werkelijk jouw gedrag weerspiegelen. Een score van 0 of 1 laat zien dat je er weinig moeite mee hebt om gedragingen toe te geven die sociaal minder wenselijk zijn; het is aannemelijk dat je lage score bij vragen 1 t/m 6 waarheidsgetrouw is en je effectief omgaat met je jaloezie.

In 3 stappen afrekenen met jaloezie

Je weet nu in hoeverre je jaloers bent.

Belemmert jaloezie jouw resultaten? Of zit het je op een andere manier in de weg? Daag jezelf dan uit en leer er beter mee omgaan. Zodat jij en je omgeving er geen last van hebben. Je doet dit in drie stappen:

Stap 1. Focus op jezelf

Stop ermee jezelf met anderen te meten, zeker als je geneigd bent streng over jezelf te oordelen. Wat wel werkt? Vergelijk je huidige ik eens met wie je 5, 10, 20 jaar geleden was. Je bent vast positief verrast over je ontwikkeling. De scherpe randjes van je jaloezie verdwijnen als sneeuw voor de zon en je zelfvertrouwen groeit.

Stap 2. Leg je jaloezie onder de microscoop

Een typisch staaltje omdenken: zie jaloezie als opstapje om jezelf te ontwikkelen. Welke omstandigheden en kwaliteiten van anderen roepen in jou de meeste jaloezie op? Grote kans dat jij in die gebieden onzeker bent. Herken je eenmaal jouw triggers, dan druk je jaloezie de kop in voordat je in contraproductief gedrag belandt. Bovendien kun je eraan werken om die gebieden bij jezelf te versterken.

Stap 3. Bekrachtig je sterke punten

Lukt het je met de eerste twee stappen om je jaloezie te beheersen, maar voel je evengoed chagrijn over andermans succes? Herinner jezelf dan aan je eigen kwaliteiten en successen. Som voor jezelf op wat jij goed kunt en op welke prestaties je trots bent. Uit onderzoek blijkt dat mensen die zichzelf positief bekrachtigen, ook positiever naar anderen kijken.

Van afgunst naar “ik gun”

Zo. Dat was dat. Ik heb je laten zien hoe jaloezie soms ontaardt in afgunst. En hoe dat jouw groei en die van de organisatie belemmert.

Eerder vroeg ik je hoe erg het is dat een ander ergens beter in is dan jij. Hopelijk zeg je nu: “Niet erg. Ik gun het hem. Laten we van elkaars kwaliteiten profiteren om samen iets moois neer te zetten.”

Laat je me weten hoe jij met jaloezie op het werk omgaat? Laat het me weten in de comments hieronder. Ik hoor graag van je en je krijgt altijd persoonlijk antwoord.

7 reacties op “Hoe jaloezie op het werk je verder helpt”

  • Jan de Groot schreef:

    Wederom dank voor 10 minuutjes afleiding van het werk, Margriet !
    Ik heb de test gedaan en één punt gescoord (Vraag 8: Ik heb nog nooit een grondige hekel aan iemand gehad. Waar (1)).
    Als je in de nadagen van je werkzame leven zit, heeft dat ook wel voordelen. Nog geen 5 jaren geleden zou ik veel hoger zitten, waarschijnlijk. Ik was toen zeker en best vaak jaloers.
    Groetjes,
    Jan de Groot

    1. Margriet Taams schreef:

      Hallo Jan,
      Dank je wel voor je reactie.
      Leuk dat je zo openhartig reflecteert en erkent dat je een jaar of vijf geleden waarschijnlijk veel hoger had gescoord.
      Ik vind het leuk om te lezen dat je toen zeker en best vaak jaloers was.
      En fijn voor je dat het nu in je nadagen nauwelijks meer speelt.

    2. Jan de Groot schreef:

      Ja, inderdaad. Je collega diens succes gunnen, is op de langere termijn voor de zaak altijd het best.
      Je moet als leidinggevende wel een sfeer kunnen creëren waarin samenwerking beter/meer beloond wordt dan onderlinge concurrentie.

    3. Margriet Taams schreef:

      Dat is jou wel toevertrouwd Jan. Veel plezier met alle successen van je collega’s en daarmee ook van jezelf.

  • Jennifer schreef:

    Hi Margriet,

    Jaloezie zie ik als een prima motivatie. Zodra ik ergens jaloers op ben, onderzoek ik het. Wil ik dit ook? Ik benoem het ook. ”Wat goed zeg, ik ben er jaloers op”

    Dat helpt.

    Jennifer

    1. Margriet Taams schreef:

      Hi Jennifer,

      Wat mooi dat je jaloezie als een motivatie ziet om naar jezelf te kijken. En dat je jouw jaloezie ook deelt. Geen betere leermeester dan degene die jou jaloers maakt, tof dat je ‘jouw groene monster’ op deze wijze beteugelt en ten voordele van jou en de ander inzet.

      Ik wens je jaloersmakende ervaringen in jouw persoonlijke en professionele groei. Omring je met de besten, zodat jij dat ook kunt zijn.

      Hartelijke groeten van Margriet

  • Laat een reactie achter

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.
    Wil je ook werken zonder stress? Online workshop nu met jubileum aanbieding. Laat maar zien!