“Als ik een zalm was, zou ik net zo voortreffelijk smaken.”

Mijn vader is een Bourgondiër eersteklas. Als hij geniet, betrekt hij dat altijd op zichzelf – hij wordt net zo zalig of grandioos als het hapje of drankje dat hij consumeert.

Vermakelijk als je dat op een afstandje bekijkt. Maar niet zo vermakelijk als je zo’n lekkerbek in de watten wilt leggen.

Want hoe doe je dat als hij dat zelf het best, leukst, slimst of lekkerst doet? Als dochters hebben we daar menig hoofdbrekens over gehad.

“Zal de wijn naar papa’s smaak zijn?”
“Is ons cijfer wel hoog genoeg?”
“Vindt hij ons vriendje wel goed genoeg?”

Wat een stress en getob.

Ik wou dat ik toen UBAA al had bedacht.

Woorden die werken

UBAA is een van de krachtigste lessen die ik mijn klanten leer. Zo krachtig, dat bij teams en organisaties die ik begeleid UBAA’en een werkwoord wordt.

Ik UBAA, jij UBAA’t, wij UBAA’en.

Iedereen kan het. En wie het nog niet kan, mag het snel leren. Want UBAA is leuk en effectief.

In dit artikel ontdek jij wat UBAA is. En vooral: hoe het je helpt je doelen en resultaten te bereiken zonder frustratie, stress en getob.

Wat is UBAA?

UBAA is een acroniem:

Uitspreken
Bespreken
Afspreken
Aanspreken

Het staat voor de vier stappen om effectief met een ander in gesprek te gaan. Zodat je krijgt wat je wilt. Of niet – maar daar hoef je dan niet teleurgesteld over te zijn.

Het leuke is: als jij ermee begint, volgen je collega’s en klanten vanzelf. En je vader (partner, kind, zus) ook.

Ik leg je verderop in dit artikel uit hoe je de vier stappen toepast. Maar eerst even een vraag:

Hoe vaak heb jij ruzie of frustratie over… niets?

Zinloos geweld

Je kent ze wel, die ruzies en frustraties. Over kopjes die op het bureau blijven staan, de verjaardagstaart die al helemaal op was, een bureaustoel die in de verkeerde stand is teruggezet.

Thuis heb je zulke ruzies ook, dan gaan ze over tandpastadopjes of doucheputjes.

Hoe meer aandacht je eraan schenkt, hoe erger het wordt. Met stoom uit de oren wordt er geraasd en getierd. Totdat jij of de ander het heil elders zoekt en wacht tot de storm weer is geluwd.

In het beste geval volgen er excuses. In het slechtste geval wordt er wrokkig gezwegen. En komt er weer een druppel bij in de frustratie-emmer.

Niets is erger

Een buitenstaander vraagt zich af waarom jullie zo moeilijk doen over niets. Net als de nuchtere denker in jou en de ander.

Maar o, wat is het moeilijk om kalm te blijven als je emotioneel geraakt bent. Als je denkt dat de ander je niet serieus neemt, over het hoofd ziet of tekortdoet. Als hij wordt voorgetrokken of overal mee wegkomt.

Dat vind je niet eerlijk, niet aardig, niet leuk of ronduit asociaal.

En je wordt boos, bang of bedroefd.

Jij doet het

Om van dat rottige gevoel af te komen, stort je je op de ander: “Jij doet lelijk tegen mij en daarom voel ik me rot.”

Maar je vergist je.

Als jij je rot voelt, dan komt dat door jezelf.

Door wat je denkt over wat je meemaakt, de interpretaties die je hieraan geeft. En hoe je die vervolgens omzet in een oordeel.

Wat verwacht je?

Wil je het rottige gevoel voorkomen? Ga dan eerst eens goed bij jezelf te rade.

Wat vind je belangrijk in je relatie met de ander? Wat verwacht je van hem? En wat wil je zeker niet?

Stel jezelf ook de waaromvraag. Waaróm verwacht je die zaken van de ander? Wat betekent het als je ze krijgt? Of als je ze niet krijgt?

En nog wat: weet de ander eigenlijk dat je dit van hem verwacht? Kan hij je dit ook geven? Wat kost hem dat? En wat wint hij ermee?

Ga in gesprek

Pas wanneer je voor jezelf antwoord op deze vragen hebt, kun je helder en duidelijk uitspreken wat je wilt en waarom. En dan is er een gesprek mogelijk, zodat jullie allebei weten waar jullie aan toe zijn.

Vanuit deze gemeenschappelijkheid maken jullie heldere afspraken over de verwachtingen over en weer. En wat elk van jullie daarvoor gaat doen.

Doe je het op deze manier dan is aanspreken geen halszaak meer.

Laat dát nu ongeveer zijn hoe UBAA werkt.

De vier stappen van UBAA

De vier stappen van UBAA zien er zo uit:

  1. Uitspreken: ik zorg ervoor dat de ander weet wat ik belangrijk vind of nodig heb
  2. Bespreken: ik zorg ervoor dat ik weet hoe de ander tegenover mijn belang of nood staat
  3. Afspreken: ik maak afspraken met de ander over het dienen van mijn belang of nood
  4. Aanspreken: ik spreek de ander aan op het dienen van mijn belang of nood

Samen vormen de stappen een UBAA-ronde. Hieronder laat ik je zien hoe je ze toepast.

Stap 1: Uitspreken

  • Breng je boodschap als krachtige IK-boodschap
    • Uit een persoonlijke wens of behoefte (je pijn of verlangen)
    • Verkondig een gezamenlijk belang, nut of noodzaak
  • Geef een korte, heldere argumentatie in ervaring, feiten of logica

Stap 2: Bespreken

  • Vraag de ander wat hij van jouw boodschap begrijpt en ook wat hij ervan vindt
  • Vraag door, vat samen en creëer draagvlak voor je boodschap
  • Laat de ander jouw belang herhalen of vraag hem zijn begrip van jouw waarom samen te vatten
  • Creëer commitment op het gemeenschappelijke in wat je deelt en waarom je dat deelt

Stap 3: Afspreken

  • Vat het gemeenschappelijke samen in wij, wat en waarom
  • Doe een voorstel over de uitvoering van je boodschap
  • Check de reactie van de ander op dit voorstel
  • Luister actief, vraag door en vat samen, totdat jullie akkoord hebben over het vervolg
  • Maak SMART-afspraken over het vervolg: wie doet wat, wanneer, waar en hoe

Stap 4: Aanspreken

  • Verwoord de afspraak: “op [datum] hebben we met elkaar afgesproken dat [hoe, wat en waarom]”
  • Benoem de feiten en het concreet waarneembare gedrag in de opvolging van de afspraak
  • Praat in zintuiglijke waarneming: ik zie, ik hoor, ik ruik, ik proef, ik voel
  • Vat het gemeenschappelijke en/of onderscheidende in de opvolging van de afspraak samen
  • Check deze samenvatting bij de ander en vraag hem om toelichting of aanvulling
  • Verbind het besprokene aan de opvolging van de afspraak, trek conclusies en verbind consequenties

Maximaal drie rondes

Na elke vier stappen kun je een nieuwe UBAA-ronde van uitspreken, bespreken, afspreken en aanspreken beginnen. En omdat fouten maken menselijk is, geef je elkaar drie UBAA-rondes de kans om de afspraken na te komen.

In de tweede ronde volg je niet alleen de stappen, maar bespreek je ook wat de consequenties zijn als de afspraken weer niet worden nagekomen.

Werkt UBAA altijd?

Ja, UBAA werkt altijd, zelfs als de ander niet meewerkt.

Dat betekent dat je na drie rondes compleet hebt afgerekend met getob, gestress en frustratie. Worden de afspraken na drie rondes nog niet nageleefd, dan is duidelijk dat het gedrag van de ander een eigen keuze is. En dan gaan de consequenties gelden.

En mijn vader dan?

Weet je nog hoe ik dit verhaal begon? Over mijn vader de lekkerbek? De perfectionist die zelf alles het beste kan?

Toen ik eenmaal meer wist over transparant communiceren, bleek mijn vader het helemaal niet zo nauw te nemen.

Het is een spel dat hij speelt, waarmee hij anderen prikkelt en uit de tent lokt. En dat spel is prima mee te spelen.

Ik voel me nu niet snel meer geraakt, gefrustreerd of angstig. Dat is ook voor jou weggelegd.

UBAA je mee?

Om geheel in UBAA-stijl te blijven, spreek ik je nu graag aan om je over UBAA uit te spreken. Ik ben benieuwd naar je reactie op dit artikel. Zet hem hieronder.

Of nog leuker: kom naar mijn presentatie over de UBAA en vertel het mij live!

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Send this to a friend